Byatangajwe · Kinyarwanda

Kwiyandikisha sosiyete mu Bushinwa: inyandiko, intambwe n'igihe

Inyobora y'ibikorwa ku bacuruzi b'abanyamahanga bafungura sosiyete mu Bushinwa bw'Ibanze: inyandiko zikenewe, intambwe z'iyandikisha, igihe bisaba n'ibintu byo kwitondera. Amakuru rusange gusa, ntabwo ari inama y'amategeko cyangwa imisoro.

Gufungura sosiyete mu Bushinwa bw'Ibanze ni intambwe ikomeye ku mucuruzi w'umunyamahanga. Nubwo uburyo bushobora kugaragara nk'ubugoye, iyo umenye inyandiko zikenewe n'intambwe zikurikirana, biba byoroshye kuruta uko byiyumvikanwa. Iyi nyandiko isobanura mu buryo rusange ibikorwa byo kwiyandikisha sosiyete, inyandiko zisabwa, n'igihe bisaba. Iri ni amakuru rusange gusa, ntabwo ari inama y'amategeko cyangwa imisoro. Mbere yo gufata umwanzuro, jya ugisha inzobere mu mategeko cyangwa umujyanama w'ubucuruzi mu Bushinwa.

Ubwoko bwa sosiyete ushobora guhitamo

Abanyamahanga benshi bafungura sosiyete yitwa WFOE (Wholly Foreign-Owned Enterprise), ni ukuvuga sosiyete ifitwe rwose n'umunyamahanga. Hari n'ubundi buryo nka Joint Venture (sosiyete ifatanyije n'umunyabushinwa) cyangwa Representative Office (ibiro by'ubuhagarariye bidashobora gukora ubucuruzi bw'inyungu). Ku bucuruzi bwinshi bushaka kugurisha, kugura cyangwa gutanga serivisi mu Bushinwa, WFOE ni yo ihitwa cyane. Ubwoko bwose bufite ibisabwa bitandukanye, n'ubwo rero ugomba kubanza gusobanukirwa icyo ushaka gukora mbere yo guhitamo.

Inyandiko z'ibanze zikenewe

Inyandiko zisabwa zishobora gutandukana bitewe n'ubwoko bwa sosiyete n'akarere (province cyangwa city) ushaka kwiyandikishamo. Nyamara, muri rusange, izi ni zo zikunze gusabwa:

• Pasiporo y'abanyamahanga bose bafite imigabane cyangwa bagize ubuyobozi.
• Icyemezo cy'aho utuye cyangwa inyandiko yerekana aho uherereye mu mahanga.
• Izina ry'isosiyete ryatoranyijwe, hamwe n'amazina yandi yungirije (kuko izina rishobora kwangwa niba risanzwe rikoreshwa).
• Icyerekezo cy'ubucuruzi (business scope) kigaragaza ibikorwa sosiyete izakora.
• Umugabane w'ishoramari (registered capital) n'uburyo uzawutanga.
• Aderesi y'ibiro by'ubucuruzi mu Bushinwa (akenshi ushobora gukodesha ahantu hafite uburenganzira bwo kwakira sosiyete).
• Inyandiko z'ubuyobozi: umuyobozi mukuru, umubitsi w'imari n'abandi bagize uruhare.
• Kuri WFOE, hari n'inyandiko zisobanura umushinga w'ishoramari n'amategeko ngengamikorere (articles of association).

Inyandiko zisabwe mu rurimi rw'amahanga zikunze gusabwa guhindurwa mu Gishinwa n'umuhinduzi wemewe, kandi zishobora gusabwa ko zemeza ko ari zo (notarization cyangwa legalization) bitewe n'igihugu zikomokamo.

Intambwe z'iyandikisha

1. Kwitegura no kugenzura izina

Banza utoranye izina ry'isosiyete kandi ugenzure ko ritabangurana n'irindi. Iri ni intambwe y'ibanze kuko izina ryemewe ni ryo rikoreshwa mu nyandiko zose zikurikira. Muri iyi ntambwe kandi ushyiraho ubwoko bwa sosiyete, umugabane w'ishoramari n'icyerekezo cy'ubucuruzi.

2. Gutegura inyandiko zose

Kusanya pasiporo, inyandiko z'ubuyobozi, amategeko ngengamikorere n'ibindi bisabwa. Menya neza ko amakuru ari mu nyandiko zose ahura kandi ko amazina n'imibare ari byo. Amakosa mato ashobora gutuma ibintu bidindira.

3. Kwiyandikisha ku biro by'imisoro n'ubucuruzi (AMR)

Ibiro by'ubucuruzi (Administration for Market Regulation) ni byo byandika sosiyete kandi bikayiha icyemezo cy'iyandikishwa (business license). Iyi ni intambwe y'ingenzi cyane: utabonye iyi nyandiko, sosiyete ntiyemewe gukora.

4. Gukora ikidomo cya sosiyete

Nyuma yo kubona icyemezo, ugomba gukora ikidomo cya sosiyete (company seal). Mu Bushinwa, ikidomo gifite agaciro gakomeye mu by'amategeko kandi gikoreshwa mu masano, amasezerano no mu byemezo bya banki. Hari n'ibindi bidomo bito bikoreshwa mu mibare n'imari.

5. Kwiyandikisha ku biro by'imisoro

Ugomba kwiyandikisha ku biro by'imisoro (tax registration) no guhitamo uburyo bwo kwishyura imisoro. Ibi birimo kumenya niba sosiyete izakora fagitire z'ubucuruzi (VAT invoices) n'uburyo bwo kubara imisoro buri kwezi cyangwa buri gihembwe.

6. Gufungura konti ya banki

Gufungura konti ya banki by'ubucuruzi bisaba icyemezo cy'iyandikishwa, ikidomo, pasiporo z'abayobozi n'inyandiko zisabwa na banki. Banki zishobora gusaba ko umwe mu bayobozi ahagarara imbere yabo. Igihe cyo gufungura konti gishobora gutandukana cyane bitewe na banki n'akarere.

7. Kwiyandikisha ku bindi biro bikenewe

Bitewe n'ubwoko bw'ubucuruzi, ushobora gukenera kwiyandikisha ku biro by'ubuzima, ibidukikije, cyangwa ibindi biro by'umwihariko. Urugero, ubucuruzi bw'ibiribwa cyangwa imiti bufite ibisabwa byiyongera.

Igihe bisaba

Nta gihe kimwe cyizewe ku bose, kuko gishobora gutwarwa n'akarere, ubwoko bwa sosiyete, ukuri kw'inyandiko n'igihe banki cyangwa ibiro by'imisoro bifata. Muri rusange, iyo inyandiko ziteguye neza, intambwe yo kwiyandikisha ku biro by'ubucuruzi ishobora kumara ibyumweru bike. Nyamara igihe cyose gishobora kwiyongera bitewe no guhindura inyandiko, gutegereza kwemezwa kw'inyandiko ziva mu mahanga, cyangwa guhitamo ahantu hatari hafite uburenganzira bwo kwakira sosiyete. Ni ngombwa ko uteganya igihe cyiyongera mu ngengo y'imigambi yawe.

Ibintu byo kwitondera

• Registered capital: menya uko itegeko rikurikizwa mu bucuruzi bwawe, kuko amafaranga yanditswe ashobora kugira ingaruka ku byo ushobora gukora.
• Business scope: andika ibikorwa nyabyo gusa; ibikorwa bimwe bisaba uruhushya rwihariye.
• Aderesi: sosiyete ikeneye aderesi yemewe; gukodesha ahantu hatemewe bishobora gutuma habaho ibibazo.
• Imisoro: ibaruwa ry'imisoro n'amategeko ahinduka; jya uganira n'umujyanama w'imisoro.
• Igihe cyo gukora: gukora raporo z'umwaka n'ibindi bisabwa ntibyibagirwe.

Gufungura sosiyete mu Bushinwa ni urugendo rufite intambwe nyinshi, ariko iyo uteguye neza kandi ugakorana n'abajyanama b'inzobere, biba byoroshye kuruta. Iyi nyandiko yatanzwe nk'amakuru rusange gusa; ntabwo ari inama y'amategeko cyangwa imisoro, kandi amategeko ashobora guhinduka. Buri gihe jya uhuza n'inzobere z'amategeko cyangwa umujyanama w'ubucuruzi wizewe mbere yo gufata intambwe.